De kloof tussen zichtbare en “echte” zorgkosten: Over het topje en de ijsberg

zo 3 augustus, 2014
Auteur:

Topje ijsbergVeel mensen maken zich zorgen over de stijgende kosten van de gezondheidszorg. Dit was in Nederland een van de belangrijkste drijfveren voor een verplichte basisverzekering. In Amerika is door de federale overheid vorig jaar Obamacare ingevoerd, waarmee een soortgelijk systeem tot stand had moeten komen. Daar is vrij veel tegenstand tegen gekomen, zowel politiek als op andere wijze. Hoe het ook zij, de meeste mensen zijn het er over eens dat er iets mis is met de gezondheidszorg en dat er met name iets gedaan moet worden om de prijs naar beneden te krijgen.

Een van de problemen met die prijs, is dat deze in het geheel niet transparant is. Wanneer we naar de dokter of naar een arts gaan, zijn we blind voor de totale kosten van de behandeling die we krijgen. We betalen een klein beetje vooraf, in de vorm van de maandelijkse ziektekostenverzekering, en de zorgverzekeraar betaalt vervolgens de rest. In april 2014 bracht een Amerikaans onderzoekscentrum uit Colorado de resultaten naar buiten van een onderzoek naar prijzen in de zorg. In dat onderzoek toonden zij hoeveel verschil er in kosten kunnen zijn voor een enkele simpele procedure. Alleen al in Denver lagen de kosten van een simpele colonoscopie tussen de $400 en $2800. Dergelijke verschillen kunnen ook in Nederland gevonden worden.

Bij aankoop van de meeste goederen of diensten (zoals eten in een restaurant, een nieuwe auto of een vakantie), kunt u online klantenbeoordelingen opzoeken. Zo kunnen we ons eigen vergelijkend warenonderzoek doen. Met medische behandelingen is dat over het algemeen niet mogelijk. Het is simpelweg niet mogelijk om uit te vinden hoeveel behandelingen daadwerkelijk kosten. Als er meer openheid van zaken zou zijn, argumenteert het instituut uit Colorado, dan zou er meer reden zijn voor aanbieders van medische diensten om te concurreren op prijs en efficiëntie. Met andere woorden, de zorgkosten kunnen verlaagd worden door competitie aan de proceskant, en niet of veel minder door te beknibbelen op de hoeveelheid zorg. Veel aanbieders van medische diensten doen daarentegen juist moeite om te verhullen hoeveel behandelingen daadwerkelijk kosten. Er zit een enorm verschil tussen de kosten voor de aanbieder en wat berekend kan worden aan de ontvanger. Zo kan een procedure met een simpele injectie die de aanbieder zo’n €7 kost, de patient al gauw zo’n €150-350 kosten, afhankelijk van wie er betaalt.

Deze kloof is gerelateerd aan het zogenaamde ‘derdenprobleem’: de meeste Nederlanders betalen niet direct voor hun medische diensten. Het is de zorgverzekeraar (een delicate combinatie van overheid en private sector), die de daadwerkelijke kosten betaalt. De zorgverzekeraars zijn de ‘derden’. Zij betalen in plaats dat u direct betaalt aan degene van wie u een nieuw verband, een operatie of nieuwe medicijnen krijgt. Dit resulteert erin dat het voor ons consumenten niet interessant is om de werkelijke prijs te achterhalen, of om prijzen te vergelijken van de verschillende aanbieders. We lijken namelijk weinig te betalen en bovendien ‘regelt de zorgverzekeraar het wel’. Deze combinatie van factoren zorgt er dus voor dat consumenten geen zicht kunnen hebben op werkelijke prijzen van handelingen. De geadverteerde prijs van zorgverzekeraars weerspiegelt niet de daadwerkelijke kosten van de zorg die gekocht wordt. Doordat de zorgverzekeraars, deels, verplicht zijn uit te betalen én de controle door de consument ontbreekt (die er in een vrije markt wel zou zijn), kunnen prijzen, om wat voor reden dan ook, verhoogd worden. Doordat de overheid, middels belastingen, het grootste gedeelte van de zorg betaalt, zijn wij ons niet bewust van de daadwerkelijke prijs van medische diensten. Dit gebrek aan bewustzijn draagt weer bij aan de mogelijkheid om tot een hogere prijs voor medische diensten te komen.

In dit artikel werd al betoogd dat medische diensten niet fundamenteel verschillen van andere goederen en diensten en dat een daadwerkelijk vrije markt dus prima in staat kan zijn effectieve en betaalbare medische diensten aan te bieden, op dezelfde wijze dat u kijkt naar het computerscherm dat u gekocht hebt, er een lamp op uw bureau staat of de melk in uw koelkast. De successen van de vrije markt die u om u heen ziet, liggen juist voor het grijpen als er echte concurrentie bestaat en niet een door de overheid verplichte afname van producten die vervolgens opgedeeld kunnen worden door een beperkte groep aanbieders. Elk bedrijf dat dan €165,- durft te vragen voor het plakken van een pleister zal namelijk erg snel failliet zijn. Bovendien de overheid de veroorzaker van dit zogenoemde ‘derdenprobleem’; zij heeft gezorgd voor manieren waarop daadwerkelijke concurrentie voorkomen en zelfs uitgeschakeld wordt. Daarom blijven de prijzen hoog en de kwaliteit laag. We kunnen wel degelijk een goed functionerend aanbod van medische diensten hebben, als de overheid dat nu ook maar eens zou toestaan.

WILLEM CORNAX

 

Dit artikel is eerder verschenen op: http://willemcornax.nl/de-kloof-tussen-kosten-en-werkelijkheid/

 

2 Responses to “De kloof tussen zichtbare en “echte” zorgkosten: Over het topje en de ijsberg”

  1. sirik schreef:

    Volledig mee eens.
    Conclusie is ook dat er geen concurrentie op de verzekeringsmarkt bestaat.

    Dus wetgeving omtrent verzekeringsmaatschappijen (licensies e.d. verzekeringskamer) zou dus tot nul kunnen worden gebracht.
    En eenieder is volledig vrij zich al dan niet te verzekeren

  2. heremetijd schreef:

    Er bestaat niet zo iets als een werkelijke prijs, zeker niet als het gaat over zorg. Je kunt alleen maar kijken naar prijsverschillen. Maar wat een juiste prijs is, is net zo bespottelijk als wat de juiste hoogte is van een berg.

    Op http://www.ziekvanzorg.nl en met name met de columns wordt dat duidelijk gemaakt.