Hoe een vrije samenleving werkt
Arbeidsdeling en vrijwillige samenwerking
Vrijwillige en vreedzame samenwerking van alle mensen is het belangrijkste doel van het liberalisme van Mises. In een vrije samenleving staan mensen niet tegenover elkaar in een onvermijdelijk conflict. Juist vanwege onderlinge verschillen kunnen de belangen van mensen elkaar aanvullen. Door specialisatie en samenwerking neemt de productiviteit toe en kunnen mensen meer bereiken dan elk afzonderlijk. De winst van de één is niet het verlies van de ander. Beide partijen delen in de voordelen van vrijwillige samenwerking.
Specialisatie en arbeidsdeling, vrijwillige samenwerking en handel op vrije markten vormen de weg naar welvaart en de bloei van de beschaving. Beschaving is een product van de vrije tijd, stabiliteit en gemoedsrust die alleen door de hogere productiviteit van arbeidsdeling mogelijk zijn.
Een vrije samenleving is daarom in ieders belang. Ons persoonlijk welzijn is mede afhankelijk van de bijdragen van anderen. De hogere productiviteit van samenwerking onder arbeidsdeling maakt samenwerking tot een onmisbaar middel om de eigen doelen te realiseren. De mens wordt een sociaal wezen, doordat hij zijn eigen welzijn probeert te verbeteren, niet door de eigen belangen op te offeren voor de samenleving.
Vrijwillige samenwerking krijgt ook gestalte buiten de markt. Voor een vreedzame en welvarende samenleving is ruimte nodig voor alle vormen van vrijwillige samenwerking: niet alleen via handel, maar ook binnen gezinnen en huishoudens, in niet-commerciële organisaties en in lokale, ideële of religieuze gemeenschappen.
Vrijheid betekent niet het ontbreken van regels, maar ruimte voor vrijwillige ordening en verantwoordelijkheid voor eigen keuzes. Regels die direct betrokkenen zelf overeenkomen, passen vaak beter bij lokale omstandigheden en worden daardoor beter nageleefd dan centraal opgelegde regels.
Alleen kapitalisme overwint armoede
Armoede kan alleen worden overwonnen door meer te produceren, niet door bestaande welvaart te herverdelen.
Tot ver in de 19e eeuw was armoede bijna universeel. Door een gebrek aan kapitaal en energie was de productiviteit van arbeid zeer laag. Kapitalisme heeft de levensstandaard van miljarden mensen structureel verhoogd en hun levens verlengd. Het heeft voor brede lagen van de bevolking welvaart, luxe en cultuur bereikbaar gemaakt die nog maar enkele generaties geleden aan een kleine elite waren voorbehouden.
Vrede en internationale samenwerking
De logica van samenwerking geldt ook tussen landen.
Een internationale orde gebaseerd op handel en arbeidsdeling creëert wederzijds belang en daarmee stabiliteit. Vrede is geen wereldvreemd ideaal, maar het resultaat van economische verwevenheid en welbegrepen eigenbelang. Wie duurzame vrede tussen naties wil, moet de macht van staten zo veel mogelijk aan banden proberen te leggen.
